Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, tersaneler, tekne üretimi ve çekek yerlerinin işleyişini düzenleyen yönetmelikte güncellemeye gitti. 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan bu düzenlemeyle, tesislerin devri ve kiralanması süreçlerinde işletme izni başvuruları yeniden yapılandırıldı. Önceden izin almış tesisleri devralan ya da kiralayan işletmeciler, gerekli şartları sağlamaları durumunda bir kez olmak üzere iki yıl geçerli kısmi işletme izni elde edebilecekler.
Yeni düzenleme, gemi inşası ve bakım-onarım işlemlerinin elektronik ortamda izlenmesini de içeriyor. Tesisler, faaliyet bilgilerini ilgili sisteme kaydetmekle yükümlü olacaklar. Denetimlerde tespit edilen eksikliklerin belirtilen süre içinde giderilmemesi halinde ise tesisin elektronik sistem kaydı askıya alınabilecek.
Devredilen tersaneye iki yıllık kısmi izin
Yeni kurallara göre tersane, tekne imal veya çekek yerinin devredilmesi ya da kiralanmasının ardından yeni işletmecinin izin başvurusunda bulunması gerekiyor. Başvurular, tesisin durumuna bağlı olarak işletme izni, kısmi işletme izni veya yüzer havuz bulunuyorsa yüzer havuz işletme izni için yapılabilir. Daha önce işletme veya kısmi işletme izni almış tesisler için yeniden kısmi izin talep edilebilir.
Bu bağlamda gerçekleştirilecek denetimde yönetmelik şartlarının sağlandığı belirlenirse tesise bir defaya mahsus iki yıl geçerli kısmi işletme izni verilecektir. Düzenleme, gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazların devir ve kiralanması durumlarında da kısmi işletme izni talebine olanak tanımaktadır. Ancak iki yıllık izin otomatik kazanılmış bir hak olmayacak; tesisin denetimden başarılı geçmesi ve gerekli koşulları sağlaması gerekecek.
Eksiklik giderilmezse elektronik kayıt askıya alınacak
Tesis yöneticilerine gemi ve su araçlarının inşası, bakım-onarımı, tadilatı ve çekek faaliyetlerine ilişkin bilgileri Gemi Sanayi Veri Programı’na kaydetmeleri zorunluluğu getirildi. Böylece tesislerde yapılan faaliyetlerin elektronik sistem üzerinden takibi için kurallar genişletildi.
Denetimlerde tespit edilen uygunsuzlukların veya eksikliklerin verilen süre içinde giderilmemesi durumunda tesisin sistem kaydı askıya alınacaktır. Kaydı askıya alınan işletmeci ilgili tesise dair sisteme yeni bilgi girişi yapamayacaktır. Eksikliğin giderilmesinin ardından yapılacak başvuru idarece değerlendirilecek ve uygun bulunursa kayıt yeniden aktif hale getirilecektir.
İş güvenliği belgesinde ISO 45001 şartı
Yönetmelikte iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili belge şartı da güncellendi. Önceden mevcut olan OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi ifadesi artık TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi olarak değiştirilmiştir. Böylelikle tesislerin belge gerekliliklerinde uluslararası standartlarla uyumlu güncel sertifikasyon esas alınacaktır.
Başvuru belgelerine ayrıca kıyı ve dolgu yapılarının teknik durumu ile ilgili yeni bir yazı eklendi. Bu kapsamda söz konusu yapıların onaylı uygulama projelerine uygun şekilde tamamlandığını veya mevcut yapılar için vaziyet planlarının onaylandığını gösteren Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü yazısı istenecektir. Bu şart özellikle kıyı yapıları bulunan tesislerin izin dosyalarında teknik uygunluğun belgelenmesi açısından önemlidir.
Beş yıllık izin devam ediyor, denetim usulü değişti
İşletme izinlerinin en fazla beş yıl için verilmesi uygulaması devam edecektir. Ancak bu süre sınırı ilk kez getirilmiş değildir; 25 Aralık 2020 tarihli yönetmelik değişikliğinde de aynı azami süre mevcuttu. Yeni düzenlemeyle beş yıllık dönem içerisinde tesisin en az bir kez İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu tarafından denetlenmesi gerektiği hükmü yeniden belirlenmiştir.
Önceki metinde denetimin ardından işletme izni belgesinin liman başkanlığınca vize edilmesine dair bir hüküm vardı; ancak yeni metinde bu ifade kaldırılmıştır; en az bir denetim yapılması zorunluluğu korunmuştur. İşletmecilerin belge yenileme süreçlerini takip etme yükümlülükleri ise devam etmektedir.
Tesisin kapasitesi değişirse izin belgesi yenilenebilecek
İşletme izni ya da kısmi işletme izniyle faaliyette bulunan tesislerde taşınmazlara yönelik değişiklikler, tesis organizasyonu ve yerleşim planına işlenilecektir. Bağlama planına sahip işletmelerde bu planın da güncellenmesi gerekecektir. Taşınmaz ve kapasite değişiklikleri sonraki ara denetimde veya belge başvurusu çerçevesindeki denetimde değerlendirilecektir.
Eğer idare gerekli görürse işletme izni, kısmi işletme izni veya yüzer havuz işletme izni belgesini yeniden düzenleyebilir. Bu hüküm özellikle yeni üretim alanları ekleyen, mevcut tesislerini genişleten ya da kapasite değiştiren işletmeler açısından önem arz etmektedir. Böylece tesisin fiili durumu ile izin belgelerindeki bilgilerin uyumlu tutulması hedeflenmektedir.
Yeni plan kuralları için 1 Ocak 2027 tarihi
Düzenleme ile birlikte tesis organizasyonu, yerleşim ve bağlama planlarının hazırlanmasında idarenin hazırlayacağı rehber esas alınacaktır. Ancak bu hüküm için özel bir geçiş süresi tanınmıştır; yeni rehber uygulaması 1 Ocak 2027 tarihinden önce yapılacak başvurularda geçerli olmayacaktır.
Diğer yönetmelik değişiklikleri ise 27 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir; dolayısıyla işletmeler açısından tek bir uygulama tarihi yoktur. Devir, kiralama, elektronik kayıt ve belge şartlarındaki yeni hükümler bugünden itibaren dikkate alınırken planların hazırlanmasına yönelik yeni rehber düzenlemesi için yıl sonuna kadar geçiş imkânı sağlanmaktadır.
